BEOGRAD — Reforme pravosuđa u Srbiji, koje su ove sedmice stupile na snagu, izazvale su oštre reakcije dijela sudija i tužilaca. Kritičari upozoravaju da promjene mogu ojačati politički uticaj predsjednika Aleksandra Vučića i dodatno zakomplikovati put Srbije ka članstvu u Evropskoj uniji.
Ministarstvo pravde tvrdi da će novi zakoni, koje je parlament usvojio 28. januara, učiniti pravosudni sistem efikasnijim kroz “pojednostavljivanje” procesa odlučivanja. Predlagač izmjena iz redova vladajuće Srpske napredne stranke (SNS) Uglješa Mrdić poručio je da će promjene ukloniti “stranu kontrolu” nad autonomnim pravosudnim tijelima, bez dodatnog objašnjenja.
Međutim, dio pravosudnih aktera strahuje da će reforme potkopati nezavisnost i ugroziti postupke u slučajevima visoke korupcije, posebno one koje vodi Tužilaštvo za organizovani kriminal (TOK). Pojedini kritičari smatraju da vlast pokušava suziti prostor za neslaganje — što Vučić odbacuje.
“Ne pravimo samo jedan korak unazad, nego više koraka unazad, ka državama sovjetskog tipa”, izjavio je tužilac Branko Stamenković iz Vrhovnog javnog tužilaštva.
EU također kritikuje
Evropska unija, koja je formalno otvorila pristupne pregovore sa Srbijom 2014. godine, takođe je kritikovala reformski paket.
“Ovo je ozbiljan korak unazad, jer su amandmani usvojeni vrlo brzo i netransparentno, bez ikakvih konsultacija”, izjavila je 29. januara Marta Kos, evropska komesarka za proširenje.
EU godinama od Srbije traži jačanje vladavine prava i odlučniju borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije.
Šta se mijenja i zašto je sporno
Među izmjenama se navodi ograničavanje mandata glavnih javnih tužilaca i davanje većih ovlasti predsjednicima sudova (koji upravljaju administracijom) u odnosu na sudije.
Opozicioni pokret Kreni-promijeni ocjenjuje da su izmjene “promjena pravila usred utakmice”, sugerišući da se time sprečava “jedan tim” da igra ravnopravno.
Dodatno, kritičari upozoravaju da se sužava prostor da se tužioci raspoređuju u TOK na konkretne predmete, koji su često veliki i složeni. Time, smatraju, raste rizik da ključna institucija za borbu protiv organizovanog kriminala oslabi.
“Ako se TOK nastavi gasiti ili se formalno ugasi, jasno je da… neće biti moguće utvrditi eventualne veze između državnih organa i organizovanih kriminalnih grupa”, rekao je sudija Apelacionog suda Miodrag Majić.
U posljednjim sedmicama, tužioci, advokati i sudije izašli su na ulice u znak protesta protiv novih zakona. Na jednom protestu u Novom Sadu advokat Srđan Popović poručio je da bez autonomnog tužilaštva i nezavisnog suda “nema pravde”.
Izvori
https://www.marketscreener.com/news/serbia-s-judiciary-overhaul-could-jeopardise-eu-membership-bid-say-critics-ce7e5addde8af223https://commons.wikimedia.org/wiki/File:National_Assembly_of_Serbia_building_20180227-1.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/National_Assembly_of_Serbia_building_20180227-1.jpg
Primjedbe
Objavi komentar